1826 yılında İstanbul’da doğdu. Gençlik döneminde Arapça ve Fransızca öğrendi. İlerleyen yıllarda Mustafa Reşid Paşa’nın önerisiyle Fransa’ya maliye eğitimi almak için gitti. Fransa’da iken Durûb-i Emsâl-i Osmâniyye adlı atasözü kitabını oluşturdu. Bu eser ilk Türk atasözü kitabıdır.Yurda döndüğünde dönemin Milli Eğitim Bakanlığı sayılabilecek olan Meclis-i Maârif üyeliğine getirildi. Bu görevden dönemin sadrazamı olan Ali Paşa tarafından bir memura yakışacak tarzda hareketlerde bulunmadığı hatta sakallarını kestiği gerekçesiyle görevinden alındı. Fransa’da tanıştığı Agah Efendi ile edebiyatımızın ilk özel gazetesi olan Tercüman- Ahval gazetesini çıkardı. Bu gazetede edebiyatımızın Batılı tarzda ilk Türk tiyatrosu olan Şair Evlenmesi‘ni yazdı.Beyin rahatsızlığı sebebiyle 13 Eylül 1871’de İstanbul’da vefat etti.
Şinasi Edebi Kişiliği
- Klasisizm akımından etkilendi.
- Şiirlerinde atasözü ve deyimlere sıkça yer verdi.
- Fransız edebiyatından etkilendi.Fransız edebiyatından çeviriler yaptı.
- Edebiyatımızın ilk edebi tartışması olan Mesele-i Mebhusatun Anha tartışmasını yürüttü.
- Şiirlerinde akıl, kanun, reis-i cumhur, medeniyet gibi kavramları kullandı.
- Şiirlerini ve eserlerini safi Türkçe denilen halk diliyle yazmaya gayret etmiştir.
- Mustafa Reşit Paşa Kasidesi’nde geleneğe aykırı olarak makta beyiti, nesip bölümü ve teşbib kullanmadı.
- Edebiyatımızın Batılı tarzda ilk Türk tiyatro oyunu olan Şair Evlenmesi‘ni kaleme aldı.
- Edebiyatımızın ilk özel gazetesi Tercüman-ı Ahval‘ı ve Tasvir-i Efkar‘ı çıkardı.
- Edebiyatımızın ilk makalesi olan Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi‘ni yazdı.
- Tanzimat Dönemi’nin kurucu şairlerinden biri olan Şinasi edebiyatımızın “İlkler Şairi”dir.
Şinasi Eserleri
1) Şair Evlenmesi:
Edebiyatımızın Batılı anlamda ilk Türk tiyatrosudur.1860 yılında Tercüman-ı Ahval gazetesinde tefrika edilmiştir. Eser yazım aşamasında iki perde olarak düşünülmüşse de tek perdelik bir tiyatrodur. Görücü usulü evlilik konusunu işleyen eser halk edebiyatı meddah anlatı geleneğinden beslenmiş bir töre komedisidir. Klasisizm akımı etkisinde yazılmıştır.Müştak Bey, evin küçük kızı Kumru Hanım ile evlenmek istemektedir fakat kızın ailesi Kumru Hanım yerine evin büyük kızı Sakine Hanım’la Müştak Bey’i evlendirmek isterler. Müştak Bey’e yapılan oyun sonucu nikah sırasında Kumru yerine Sakine’yi getirirler. Müştak’ın arkadaşı Hikmet Bey, imama rüşvet verir. İmam, evin küçük kızı Kumru Hanım ile Müştak Bey’i nikahlar.
2)Durûb-ı Emsâl-i Osmaniyye
Atasözü, deyimler, Divan edebiyatından örnek metinler yer alır. Türk atasözleri üzerine yapılan ilk sistemli çalışmadır. 4006 atasözü, deyim ve 838 beytin yer aldığı, 1302(1885) tarihinde basılmış büyük bir kaynak eserdir.
Tercüme-i Manzume
Lamartine, Racine, Fenelon’dan şiir çevirileri ve La Fontaine’den bir fabl çevirisi içerir. Eser içerisinde Fransızca asılları ve Türkçe tercümeleri yan yana yer alır.
Müntehabat-ı Eş’ar
Eser “Seçilmiş Şiirlerim” anlamına gelmektedir. Eser Divan edebiyatı nazım şekilleri ekseninde şiirler kaleme almasına rağmen eski nazım biçimlerini yeni bir tarzda ele almıştır. Sade, anlaşılır bir dille eser veren Şinasi “aklı” ön plana almıştır. Şinasi’nin geleneğe bağlı şiirleri bu eserde yer alır. Eserdeki bazı şiirlere isim vererek Türk edebiyatında bir ilki gerçekleştiren Şinasi edebiyatımızda şiire isim koyan ilk şairdir.
Tercüman-ı Ahval ve Tasvir-i Efkar Gazeteleri
Şinasi, 1860 yılında Fransa’da tanıştığı Agah Efendi ile birlikte edebiyatımızın ilk özel gazetesi olan Tercüman-ı Ahval gazetesini çıkardı. Eserin önsözü olan Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi’ni kaleme alarak edebiyatımızın ilk makalesini oluşturdu. Bu makalede gazetenin amacını ve yayın politikasını açıkladı. Tercüman-ı Ahval içerisinde ilk yerli tiyatro olan Şair Evlenmesi tefrika edildi.
Tasvir-i Efkar ise 1862 yılında yayımlandı. Tasvir-i Efkar ilk gazetesine göre biraz daha toplumsal konulara yönelen, siyasi ve toplumsal olaraylara eleştirilerde bulunduğu gazetedir. Ahmet Vefik Paşa’nın Ebulgazi Bahadır Han’dan çevirdiği Şecere-i Türki Tasvir-i Efkar’da tefrika edilmiştir.
Fatin Tezkiresi
Fatin’in Hatimet’ül Eşar adlı tezkiresinin Şinasi tarafından düzenlenmiş versiyonudur. Eser tamamlanamamıştır.
