Namık Kemal, Encümen-i Şuara’da Leskofçalı Galib, Hersekli Arif Hikmet gibi isimlerin elinde yetişti. İlk dönem şiirleri Divan Edebiyatı tarzındadır. Şinasi ile tanıştıktan sonra Tanzimat Dönemi’nin en yenilikçi isimlerinden biri haline geldi. Yeni şiir rüzgarına kapılan Namık Kemal Divan Edebiyatı’nın eski nazım biçimlerinde sabit kalarak yeni konulara geçti.Tanzimat Dönemi’nde şiir, tiyatro, roman, eleştiri ve inceleme türlerinde eserler vermiştir. Tiyatro türüne önem veren Namık Kemal “Tiyatro, eğlencedir fakat eğlencelerin en faydalısıdır.” diyerek tiyatro türüne verdiği önemi belirtmiştir. Tiyatroyu yalnız bir eğlence aracı olarak görmekle kalmamış halkı aydınlatma aracı olarak görmüş ve tiyatrolarını bu doğrultuda kaleme almıştır.
Osmanlı Devleti’nin içinde bulunduğu kötü duruma çare arayan Namık Kemal, şiirlerinde politik ve siyasi konulara yoğunlaşarak vatan, millet, hak, hukuk, hürriyet gibi kavramları vatan sevgisi etrafında birleştirdi.
Namık Kemal’in Şiirleri
- Vatan Şarkısı adlı şiiriyle Divan Edebiyatı nazım biçimi “şarkı”yı kullanarak vatan, millet gibi konuları işledi.
- Vaveyla şiiriyle vatanı bir kadına benzeterek vatan için vatan için aşk şiirleri yazdı. Vatanın ölüm çığlıklarını şiire konu etti.
- Hürriyet Kasidesi ile vatan sevgisi, hürriyet aşkı, düzenin bozulmuşluğu anlatılır.
- Vatan Mersiyesi 93 Harbi’nin kaybedilmesi üzerine Namık Kemal’in yazdığı mersiyedir.
Namık Kemal Romanları
İntibah:
Edebiyatımızın ilk edebi romanıdır. Romantizm akımı etkisinde yazılmıştır. Eserin önsözünde edebiyatımızın Batı Edebiyatı’nın gerisinde kaldığını belirterek Batı Edebiyatı’nı yakından takip etmemiz gerektiğini belirtmiştir. Eserin ilk adı Sergüzeşt-i Ali Bey olup sonradan İntibah olarak değişmiştir.
Ali Bey, Mahpeyker’e aşık olur. Ali Bey’in annesi ise kötü kadın Mahpeyker’i oğluna gelin almak istemez. Oğlunun Mahpeyker’i unutması için eve Dilaşup adlı bir cariye alır. Ali Bey, Dilaşup’a aşık olur bu durumu kendine yediremeyen Mahpeyker entrikalarla bu aşkın katili haline gelecektir. Mahpeyker yüzünden romanın sonunda herkes ölecektir. Baba figürü bulunmayan romanda Ali Bey babasızlık yüzünden yanlış tercihler yapar. Alt metin ise güçlü bir baba figürü yoksa aile dağılmaya mahkumdur fikridir.
Cezmi:
Edebiyatımızın ilk tarihi romanıdır. Yarım kalmış bir romandır. Kırım hanı Adil Giray’ı Safevi Sarayı’ndan kurtarmaya çalışan Cezmi’nin kahramanlıklarını anlatır. Entrika romanıdır. Şii tehlikesine karşı İslam birliğini savunan tezli bir romandır.
Namık Kemal ve Tiyatro
Namık Kemal’e göre tiyatro faydalı, eğlenceli, halkı aydınlatan bir araçtır. Namık Kemal tiyatrolarında romantizm akımı doğrultusunda eserler vermiştir. Celal Mukaddimesi’nde tiyatro hakkındaki görüşlerini dile getirmiştir. Toplumun aydınlanma yolunun tiyatro ile aydınlanacağını düşünen Namık Kemal halk yaşantısı, genç kızların yaşlı erkeklerle evlendirilmesi, tarih ve Osmanlıcılık fikirleri doğrultusunda tiyatro eserleri vermiştir.
Vatan yahut Silistre:
Edebiyatımızın sahnelenen ilk tiyatrosudur. Vatanseverlik teması etrafında oluşturulmuş bir eserdir.İdeal kahraman tipleri vardır. İslam ve Zekiye birbirine aşıktır. İslam cepheye gider Zekiye de erkek kılığına girerek İslam’ın peşinden cepheye gider. Zekiye komutanın kızı çıkar, savaş biter, düğünleri yapılır ve tiyatro böylece biter. Eserin sahnelenmesinden sonra tiyatroya sansür uygulanır ve kapatılır.
Akif Bey:
Olaylar 1853 Kırım Harbi sırasında geçmektedir. Akif Bey, Dilruba ile evlenir aradan biraz vakit geçtikten sonra Akif Bey savaşa gider. Gözü dışarıda olan Dilruba, Katip Esat’a kaçmak için kocasının öldüğü haberini yayar ve evi terk ederek Katip Esat’ın yanına taşınır. Akif Bey, savaştan döndükten sonra karısını evde bulamaz. Herkes Akif Bey’i gördüğü için şaşkındır çünkü herkes Akif Bey’in öldüğü haberine inanmıştır. Akif Bey olanları öğrenir ve Katip Esat’ın karşısına çıkar, aralarında yaşanan vuruşma sonucu Akif Bey ölür. Olayların haberini alan Akif Bey’in babası Süleyman Kaptan, Katip Esat’ı ve Dilruba’yı öldürerek oğlu Akif Bey’in intikamını alır.Tiyatro biter.
Zavallı Çocuk:
Edebiyatımızda veremin işlendiği ilk eserdir. Yaşlı biriyle evlendirilen Şefika, Ata’ya olan aşkından verem olur ve ölür.
Gülnihal( Raz-ı Dil) :
Eserin orijinal adı Raz-Dil’dir. Kaplan Bey’e isyan eden Muhtar Bey etrafında köle Gülnihal’in hayatı anlatılır. Özgürlük temalı olan eser içerisinde bol bol entrika yer almaktadır.
Celaleddin Harzemşah:
Moğol istilasına karşı koyan Celaleddin Harzemşahı anlatır. Tiyatro eserinin önsözünde Celal Mukaddimesi yer alır. Celal Mukaddimesi’nde Divan Edebiyatı’nı kötüler, mazmunlarla örülü şiirleri gulyabanilere benzetir.
Kara Bela:
Olaylar Hindistan’da geçer. Behrever Banu Sultan Hint prensesidir. Behrever Banu, Mirza Hüsrev’e aşıktır. Bu durumu kıskanan hadım rolü oynayan Ahşit, prensese tecavüz eder.Prenses intihar eder.Prens, Ahşit’i öldürür.
Namık Kemal Eleştirileri:
- Tahrib-i Harābāt
- Takip
- Renan Müdafaanamesi
- İrfan Paşa’ya Mektup
- Mukaddime-i Celal
Tarih Kitapları:
- Devr-i İstila: Osmanlı’nın Kanuni’ye kadarki tarih anlatısı
- Barika-i Zafer: İstanbul’un fethi
- Evrak-ı Perişan
